Ouders krijgen al voor bevalling psychosociale begeleiding in pilot PlatformCHD

Om aanstaande ouders van een kind met een CHD beter voor te bereiden is PlatformCHD een pilot gestart met gedragsdeskundige Edith van Gils. Zij biedt ouders al tijdens de zwangerschap psychosociale begeleiding. Edith vertelt over de pilot en deelt de eerste ervaringen.

Drie ouderstellen hebben het afgelopen halfjaar meegedaan aan de pilot, maar Edith van Gils durft al wel een eerste voorzichtige conclusie te trekken. “Dit is een mooie aanvulling op de begeleiding die vanuit de expertisecentra wordt geboden”, zegt de gedragsdeskundige, die al jarenlang de cursus gedrag- en gezinsdynamiek van PlatformCHD geeft. “De focus in het ziekenhuis ligt met name op de baby en de zwangerschap. In deze sessies draait het volledig om de ouders en de al aanwezige kinderen.”

Drie sessies

De begeleiding bestaat uit drie online afspraken van anderhalf uur. “Ouders gaan op een andere manier met elkaar in gesprek. Het gaat dieper. Op de bank wordt toch vaak alleen de ‘bovenste laag’ naar elkaar uitgesproken, hoor ik van ze. Ik vraag nadrukkelijker door, waardoor dieperliggende zorgen naar boven komen en partners elkaar dingen horen uitspreken, die nog niet waren uitgesproken.”

Er is voor gekozen om in elk geval tijdens de pilot alleen ouders te begeleiden die al een kind hebben en nu in verwachting zijn van een baby met een CHD. Naast alle angsten, onzekerheden en vragen over de CHD hebben zij namelijk nog een extra zorg. “Alle drie de ouderparen hadden de angst dat ze hun andere kind tekort zouden doen en de geboorte van een broertje of zusje een traumatische ervaring zou worden.”

Veerkracht en rust

De begeleiding van Edith is daarom gericht op het vergroten van de veerkracht van de ouders en moet rust brengen door allerlei vragen te beantwoorden. Een belangrijke, vaak eerste vraag die Edith tot nu toe kreeg was: wat is voor onze andere kinderen belangrijk om te doen als wij straks twee maanden in het ziekenhuis zitten en hoe voorkomen we dat het een traumatische ervaring wordt?

“Zij moeten zich vooral gezien blijven voelen”, vertelt Edith. “Dat betekent niet meteen dat, dat veel tijd hoeft te kosten. Sterker nog, het is beter om elke dag 5 minuten aandacht te hebben dan één keer in de week één uur. Neem daarom bijvoorbeeld een voorleesboek mee naar het ziekenhuis en ga videobellen. Dan ben jij toch degene die ’s avonds voorleest. Het is heel eenvoudig en juist die eenvoudige dingen worden makkelijk vergeten.”

Stipje op de levenslijn

Het neemt niet weg dat de geboorte van een broertje of zusje met een CHD een vervelende herinnering zal worden, zegt Edith. “Maar het hoeft geen trauma te worden. Als je een levenslijn van een kind maakt, dan komt daarop een stipje te staan. De geboorte van een broertje of zusje met een CHD is een gebeurtenis die nooit wordt vergeten. De manier waarop ouders hun emoties tonen en zij omgaan met de emoties van het kind, maakt een groot verschil. Is er altijd spanning, stress, boosheid en nauwelijks aandacht voor het andere kind, dan zal het eerder een trauma worden dan als je vanuit zachtheid en evenwaardigheid de periode aangaat.”

Hulp van anderen

De hulp inschakelen van anderen is een ander belangrijk onderdeel van de begeleiding van Edith. “Alles wat je vooraf al kunt regelen, zorgt ervoor dat de verwerking later makkelijker gaat. Na de bevalling worden ouders nog weleens overspoeld door alle gebeurtenissen en denken ze later: deze gebeurtenis vond ik eigenlijk niet fijn en dat ze zit me nog steeds dwars.”

Neem de regie, geeft Edith de ouders daarom mee. Zowel in de manier waarop je mensen op de hoogte houdt als in het verdelen van taken. “Het sociale netwerk van mensen wil altijd graag helpen, maar weet vaak niet precies hoe. Als je zelf taken verdeelt, zijn mensen blij dat ze kunnen helpen en worden jullie ontlast. Anders gaan mensen misschien wel uit zichzelf initiatief nemen op een manier die jij niet prettig vindt. Het is dus handig om je netwerk goed in kaart te brengen. Wie kan er goed luisteren? Wie kookt er graag? Zo maak je gebruik van de kracht van je netwerk.”

Opa’s en opa’s

In dat netwerk hebben opa’s en oma’s vaak een belangrijke ondersteunende rol voor de andere kinderen. “Wat ik vaak hoor is dat de kinderen in hun eigen huis blijven en opa’s en oma’s elkaar afwisselen.”

Alleen doen die opa’s en oma’s nog weleens dingen nét iets anders. “Niet alles hoeft natuurlijk hetzelfde te zijn, maar sommige patronen zijn wel heel belangrijk voor een kind. De vraag is dan: hoe neem je opa en oma mee in het hele verhaal? Die benadering kan een groot verschil maken en kan ook lastig zijn. Ze hebben zelf toch ook kinderen opgevoed? Daarom geef ik altijd mee: als je het brengt dat het voor jullie helpend zou zijn als zij hier en hiermee rekening willen houden, komt het heel anders over dan als je een set aan regels oplegt. Bijvoorbeeld door te zeggen ‘ik voel rust als ik weet dat haar slaappatroon hetzelfde blijft’.”

Een handleiding van je kind

In de laatste sessie maakt Edith daarom met de ouders een soort handleiding van hun kind. “Daarmee brengen we in kaart wat belangrijk is. Bijvoorbeeld dat er altijd even om half zeven een verhaaltje wordt voorgelezen. Of er ’s morgens altijd warme melk is. Kortom, wat zijn patronen waardoor een kind kan floreren, ook als je wat meer op afstand bent? Zodat de mensen die je helpen, zoals opa’s en oma’s, die belangrijke dingen zo veel mogelijk hetzelfde kunnen doen en ouders rust ervaren bij de verhalen die ze ontvangen van thuis. Want zorgen zijn er al genoeg.”